AOV-wachttijd kiezen: hoe lang kun je zelf overbruggen?

De wachttijd (ook wel eigenrisicoperiode of uitkering drempelperiode) is de tijd tussen het moment waarop je arbeidsongeschikt raakt en het moment waarop de AOV, als de rest van de polis dat toelaat, begint uit te keren. Hoe langer je die periode zelf opvangt, hoe lager de premie typisch wordt — en hoe groter de buffer of de aanvullende voorziening die je nodig hebt. Dit artikel helpt je die knop te begrijpen, zonder een “ideale” wachttijd te noemen. Die bestaat niet in het algemeen.

Kosten en andere knoppen staan in Wat kost een AOV?. Alternatieven voor de eerste periode, zoals een buffer of een schenkkring, staan in AOV, broodfonds of zelf sparen.

Wat de wachttijd wél en niet is

De wachttijd is geen “straf” en geen medische wachttijd voor een bestaande klacht (dat is een ander soort clausule, zie medische acceptatie). Het is de periode die je contractueel zelf draagt. Gedurende die periode keert deze dekking typisch niet uit, ook als al duidelijk is dat je uitval langer gaat duren. Daarna, als je volgens de polis nog arbeidsongeschikt bent, kan de uitkering starten, tot de einddatum of tot herstel, volgens de voorwaarden.

Wanneer de wachttijd precies begint — bij de eerste ziektedag, bij de melding, bij het staken van werk — staat in de polis. Meld daarom tijdig, ook als je hoopt dat het “over een week wel over is”. Een late melding kan discussie geven over de start van de periode; zie AOV-uitkering aanvragen.

Gangbare keuzes, zonder advies-ranglijst

In de markt zie je vaak keuzes in de orde van twee weken, een maand, drie maanden, een halfjaar of een jaar; soms langer. Niet elke verzekeraar biedt elke variant in elk beroep. Kortere wachttijden dekken eerder de eerste klap, en kosten typisch meer premie. Langere wachttijden maken van de AOV vooral een vangnet voor langdurige uitval.

Ik noem hier geen verzonnen besparingspercentages (“90 dagen is X procent goedkoper”). Die verhouding is persoonlijk: leeftijd, beroep, verzekerd bedrag, criterium en gezondheid wegen mee. Vraag twee of drie offertes met hetzelfde verzekerde bedrag, hetzelfde criterium en dezelfde eindleeftijd, en laat dáárin alleen de wachttijd variëren. Dan zie je jouw verschil, geen gemiddelde van een blog.

Waar je de eerste periode van leeft

De eerlijke vraag is niet “welke wachttijd is populair?”, maar: waarvan betaal ik huur of hypotheek, vaste lasten en levensonderhoud in die maanden, als de omzet stilvalt? Bronnen kunnen zijn: spaargeld, een partnerinkomen, nog binnenkomende debiteuren, een schenkkring of broodfonds, of een andere korte voorziening. Tel alleen wat je werkelijk kunt vrijmaken, niet wat je hoopt nog te factureren.

Een schenkkring dekt typisch een beperkte periode en is geen verzekering; de overlap met een lange wachttijd kan logisch zijn, de overlap met een heel korte wachttijd soms minder. Of een combinatie bij jou past, is persoonlijk; het artikel over broodfonds en zelf sparen zet de verschillen op een rij, zonder een pakket te verkopen.

Houd rekening met doorlopende zakelijke lasten (verzekeringen, abonnementen, een bedrijfspand) en met belastingen die ná een goed kwartaal nog volgen. De eerste maanden zonder werk zijn zelden “nul uitgaven”.

De beoogde publieke basis en de lange wachttijd

In het wetsvoorstel Wet BAZ (Kamerstuk 36 912) kiest de regering in de memorie van toelichting voor een wachttijd van 104 weken, dus twee jaar, die de zelfstandige zelf zou moeten overbruggen. Er is in november 2026 geen verplichte AOV van kracht, en het voorstel kan wijzigen of niet worden aangenomen; zie de stand van de Wet BAZ. Wat je er nu al uit kunt afleiden, is inhoudelijk, niet voorspellend: een eventuele publieke basis is in die opzet geen voorziening voor de eerste periode. Wie alleen “wacht op de wet” heeft vandaag geen dekking, en zou later alsnog de eerste twee jaar zelf moeten organiseren als die opzet overeind blijft.

Een private AOV met een wachttijd van bijvoorbeeld 30, 90 of 180 dagen dekt een andere periode dan die beoogde publieke lat. Ze zijn daardoor eerder lagen dan substituten, mocht er ooit een basis komen. Dat is duiding van het voorstel, geen advies om nu wel of niet te tekenen.

Criterium, verkorting en wat je schriftelijk vastlegt

Sommige polissen laten de wachttijd later aanpassen, soms met nieuwe medische acceptatie, soms alleen bij verlenging, soms niet naar beneden. Vraag dat na vóór je “ik begin lang en verkort later” als plan gebruikt. Een plan dat later een nieuwe gezondheidsverklaring vraagt, is geen automatisch recht.

Kijk ook of er een regeling is bij terugval kort na herstelmelding (een opvolgende periode die niet opnieuw de volle wachttijd hanteert). Zulke clausules verschillen, en ze doen ertoe als je een wisselend klachtenbeeld hebt. Laat ze op papier zetten, naast het criterium arbeidsongeschiktheid.

Gedeeltelijke uitval en de wachttijd

Niet elke uitval is 100 procent vanaf dag één. Soms werk je nog deels door, of bouw je op. Vraag in de voorwaarden hoe de wachttijd dan loopt: telt gedeeltelijk werken als (onderbroken) wachttijd, wanneer start de meting, en vanaf welk percentage arbeidsongeschiktheid de teller loopt. Dat is even wezenlijk als het aantal dagen op de offerte. Twee polissen met “90 dagen” kunnen hier verschillen, en dat verschil zie je pas als je de clausule leest of laat aanwijzen.

Vraag ook wat er gebeurt als je tijdens de wachttijd herstelt en kort daarna opnieuw uitvalt door dezelfde oorzaak. Sommige polissen kennen een koppeling van periodes; andere starten opnieuw. Laat dat voorbeeld uitwerken, in jouw beroep, niet in een abstract schema.

Premie, kas en de verleiding van de langste wachttijd

Omdat een langere wachttijd de premie drukt, is de verleiding groot om de langste variant te kiezen die de verzekeraar aanbiedt, vooral als starter. Dat is alleen houdbaar als de overbrugging écht bestaat. Een wachttijd van een jaar zonder buffer, zonder kring en zonder ander kort vangnet is geen slimme korting, het is een ongedekte periode. Zie AOV voor starters.

Andersom is de kortste wachttijd geen morele plicht. Als je een ruime, liquide reserve hebt die je ook wilt inzetten, kan een langere wachttijd een bewuste keuze zijn. Schrijf die keuze in één alinea voor jezelf op, inclusief waarvan de eerste maanden worden betaald. Als je die alinea niet kunt schrijven, is de wachttijd nog geen keuze maar een gok.

Wijzigen tijdens de looptijd

Inkomen, gezin en reserves veranderen. Een wachttijd die vijf jaar geleden paste, past nu misschien niet. Vraag bij een periodiek onderhoudsgesprek — niet pas bij een klacht — wat er nodig is om de wachttijd te verkorten of te verlengen, of daar medische vragen bij horen, en of de premie met terugwerkende kracht of pas per contractvervaldatum wijzigt. Zet het antwoord in je dossier, naast de rest van de checklist in AOV afsluiten.

Wachttijd is geen eigen risico in euro’s

Sommige schadeverzekeringen kennen een eigen risico in geld. De AOV-wachttijd is typisch een periode, geen bedrag dat je “even bijbetaalt” om eerder uitkering te krijgen. Reken jezelf dus niet rijk met de gedachte dat je de eerste maanden wel kunt “afkopen”. Als er in jouw polis wél een afwijkende regeling staat, volgt die uit die polis, niet uit een algemene verwachting. Vraag bij twijfel om een schriftelijk voorbeeld met data, niet alleen met slogans.

Kortom

De wachttijd is de periode die je zelf overbrugt voordat een AOV, binnen de polis, kan uitkeren. Kies haar op je echte buffer en op eventuele andere korte voorzieningen, en vergelijk premies alleen bij verder gelijke dekking. Een langere wachttijd is niet “slim” of “onverstandig” in het algemeen; zij is goedkoper in premie en duurder in het risico van de eerste maanden. In november 2026 is er geen verplichte publieke dekking die die maanden voor je invult.